csak hsz
165/10: kezde ez lean budosnÿ es kerengenÿ mykeppen budoso kevlemb kevlemb setet helÿeken chak evmaga egÿedevl: per loca et tempora tenebrosa velut vaga, suorum vitans consortium sola circuiret; (soha, ill. más tagadó nm.) ... hanem ~ – nisi: 7/22: Az kevsseg kÿvevl soha nem ezÿk vala · hanem chak mykoron az ev anÿa · es nenÿeÿ hercegeknek felesegÿ · junek vala ez clastromban: extra conventum, nisi ratione matris vel sororum suarum, ducissarum praesentium in claustro vix ... comedebat
♦ chak (42) = 3/6, 7/22, 7/25, 8/24, 17/16, 25/15, 26/25, 28/9, 31/15, 36/2, 40/8, . 40/9, 42/24, 50/18, 57/10, 83/25, 89/24, 99/10, 104/1, 105/21, 105/22, 144/18, 129/10, 134/21, 139/22, 163/2, 165/10, 166/3, 167/25, 173/25, 188/4, 207/8, 209/25, 213/7, 214/4, 215/13, 217/22, 222/20, 224/23, 225/8, 227/2, 228/8; Chak (2) = 49/3, 150/6
l. még nemcsak (12)
Csáki (1) fn tul
218/9: Huzonkettevdÿk sorornak vala neue Soror alexandria · es vala caackÿ alexander vrnak leanya: XXII. Domina Alexandria*, filia domini Alexandri de genere Taar (?), soror et monialis eiusdem monasterii
♦ caackÿ (1) = 218/9
csal i (2)
meg~ 'félrevezet, becsap' – seducere: 168/23: a proposito mÿkeppen velagÿ embert kÿt valamÿ jorul kevnÿen meg chalnak · az ev jo zandokarol az zerzetes emberek · meg vonak ez tyztelendev embert: ut hominem saecularem facile seducibilem efficaciter revocarunt.
♦ meg chalnak (A/pl/3) (1) = 168/23; meg chaltak volna (T/pl/3) (1) = 169/20
Csanak? Kanak? fn tul
219/19: Huzon negedyk sorornak vala neue soror benedicta · es vala canac istvan vrnak leanÿa: XXIV. Domina Benedicta, filia quondam Domini Stephani de genere Canaco soror et monialis eiusdem monasterii
♦ canac (1) = 219/19
Fehértói 2004: *Canaco al.
császár fn (1) – imperator
46/23: kynek [Szent Imre hercegnek] mykoron volna nemesseges jegese · gevrek chazarnak leyanÿa: qui cum haberet sponsam nobilissimam, utpote filiam imperatoris Romanorum
♦ chazarnak (G.) (1) = 46/23
cseh mn (11) – (Bohemiae)
27/8: mykoron bela kÿral · es ev fÿa istuan kÿral · es cheh kyral sok haborusagoknak vtanna ... meg bekeltenek volna: Reconciliati enim utcumque post plures guerras rex Hungariae senior et rex Bohemiae, rege Stephano ultra silvas ... existente; 27/24: Legottan az cheh kyral meg fogattathek zent margit azzonnak zepsegeben: Qui [rex Bohemiae] statim in tantum captus est eius pulchritudine
♦ cheh (11) = 27/8, 27/13, 27/16, 27/23, 27/24, 28/4, 28/13, 28/19, 29/6, 32/13, 34/17
cselei mn tul-ból – de villa Chele
155/8: Az cheleÿ janos byronak felesege vala ev elmeetevl el jdegenedet :Uxor Iohannis, iudicis de villa Chele, diocesis Quinqueecclesiarum iuxta Danubium, mente erat alienata
♦ cheleÿ (1) = 155/8
Csenge, Csinga (?) – Chinga
226/2: Harmÿc negedÿk sorornak vala neue · soror chinga auagy chenge · es vala badoldÿ jspannak leanÿa: Domina Chinga, filia quondam comitis Badoldy, soror et monialis; 204/5: Ez soror benedicta latta vala mykoron az soror chenge archel verte vala zent margÿt azzont az moslekkal : 0
♦ chenge (3) = 204/5, 226/2, 226/5; chenget (1) = 25/9; chinga (1) = 226/2
csicseti (?) mn tul-ból [ kucsói (bán), Kucsó: a Szávától délre fekvő bánság] – de Chuchet (?)
188/22: Vala egÿ jobbagÿ kynek vala neue albert · es ev vala chÿchetÿ ban: baro ..., nomine Albricus banus de Chuchet
♦ chÿchetÿ (1) = 188/22
csillag (2) fn – stella
113/1: lata ez zvz egÿ jgen fenes chillagot kÿ mennÿ ez clastrombol: vidit stellam praefulgidam de claustro egredi
♦ chillag (1) = 113/7; chillagot (1) = 113/1
csinál 'készít' – facio
76/15: egÿ jdevben zent margÿt azzon · hyva el vele soror annat nitrai meloan vrnak leyanÿat · es chÿnala ev vele · kenderbevl egẏ kevtelet: quadam die vocavit me {Domina Anna, filia quondam domini Meloan de Nittra, soror et monialis} et feci cum ea unam cordam de caneva;
meg~: 130/6: Nemevnemev oruossagot hallot vala zent margÿt azzon · es meg chÿnala az beteg sorornak es nekẏ ada: aegrotanti sorori auditam quandam curam adhibuit, qua facta
♦ chÿnala (A) (1) = 76/15; chinalnÿ (1) = 68/15; chinalt (part. perf.) (1) = 41/11; chÿnalt (4) = 62/20, 86/23, 95/22, 130/18;
♦ meg chinala (T) (1) = 51/3; meg chÿnala (T) (1) = 130/6;
csináltat (4 + 1 = 5) i
meg~ – parari facere: 86/10: az zvl dyznonak bevret chÿnaltata meg · tÿtkon · keet sororokkal: pelles ericinas ... per duas sorores ... secretius sibi parari fecit
♦ chinaltata (1) = 102/24; chinaltatot (1) = 40/14; chynaltatot vala (1) = 86/17; chinaltasson (1) = 40/18;
♦ chÿnaltata meg (1) = 86/10;
csoda (37) fn – 1. 'csodatétel' – miraculum (beneficium) 2. 'ámulatba ejtő dolog'
1. ~t tesz: 186/4: vagÿon magerorzagban vÿ zent · zent margÿt azzon · bela kÿralnak leanÿa · hog kÿ tezen nagÿsok chodakat · chonkakat es santakat meg gÿogeht · vakok<at>hnak zemet ad · es mynd tellÿes mager orzag hozÿaÿa fuvt: vos habetis novam sanctam in Hungaria, Sanctam Margaretham, filiam Belae regis, quae facit multa miracula, manus aperit et pedes, et gambas elongat, et facit oculos, et totum regnum vadit ad eam;
~tétel (27) – miraculum (beneficium): 171/25: Mÿkoron hallotta volna ez zegen koor zent margÿt azzonnak choda teteleet el hozata evnen magat: audiens insignia fieri miracula circa sepulcrum sororis virginis Margaretae… se fecit perduci; 166/9: Azert mÿkoron hallottak volna az ev zvleÿ az choda teteleket kÿket az vr isten mÿelkevdÿk zent margyt azzon koporsoÿanal: auditis miraculis et beneficiis sanitatum, quae Dominus per merita sanctae virginis Margaretae ad ipsius sepulcrum operabatur; 141/25: haluan kedeg emberek zent margyt azzonnak ez nagÿ choda teteleet · az tartomanÿokbol kevlemb kevlemb korsagbelÿeket hoznak vala az koporsohoz: Audito itaque hoc beneficio multi de provincia infirmos et interdum daemoniis afflictos ad eius sepulcrum ... adducunt;
2. 2/13: O ky nag cuda ez · [ho]g il nag felseges kẏrali magzat · ilyen genge germeksegenek ideeben · ezenkeppen geterÿe magat: mirabile dictu [variáns: : Ecce mirabile], tanti sanguinis altitudo et adhuc tenera ...
ld. tétel
♦ choda (27) = 18/10, 120/12, 120/23, 127/1, 123/1, 123/11, 123/17, 131/22, 137/1, 138/22, 139/5, 140/1, 141/25, 143/18, 145/19, 161/15, 166/9, 171/25, 177/2, 184/21, 185/22, 190/8, 190/9, 191/5, 192/23, 194/14, 198/20; chuda (2) = 24/21, 108/22; cuda (1) = 2/13; chodat (1) = 129/15; chodakat (3) = 120/23, 121/4, 186/4; chudakat (1) = 42/10; chodarol (1) = 155/6; chodaert (1) = 193/23
csodál (1) i 'csodálkozik (furcsáll)' (vö. csodálkozik 2. jelentés)
228/11: az soror margareta anna azzon leanÿa · mondotta vala ez soror marianak · hog ev ezen jgen chodalna · hog zent margÿt azzonnak <j> valla faydalmaert orvost hoznanak
♦ chodalna (1) = 228/11
csodálatos (19) mn – mirabilis, mirus, -a, -um
106/11: Mÿkoron jutot volna zent margÿt azzonnak serehez · kezde erzenÿ nagÿ edes chudalatos illatot : vö. ivi ad locum, in quo sepulta erat, ... et percepi et sensi mirabilem fragrantiam; 189/18: Jme chodalatos keppen vgÿan azon eÿel · az istenÿ irgal(20)massagnak myelkevdetÿ mÿat · es zent margÿt azzonnak erdemenek segedelme hÿvasa mÿat · meg zabadula ez vr ez ban · az rettenetes dagadozasnak kezdetÿtevl: mirum in modum infra eiusdem noctis spatium divina operante clementia,suffragantibus meritis virginis invocatae et ab horrendae inflationis vitio et ab omni doloris sui molestia liberatus - adverbiumként: 120/18: az mendenhato vr isten · ky embereknek iduessegenek okat irgalmasan chodalatost myelkevduen az ev zentÿben: Omnipotens, qui salutis nostrae causam misericorditer in sanctis [variáns. in sanctis mirabiliter] suis operans
♦ chodalatos (7) = 121/24, 128/8, 132/1, 147/9, 165/1, 189/18, 199/18; chudalatos (11) = 8/19, 45/23, 97/17, 106/11, 106/16, 106/18, 109/11, 111/21, 111/22, 117/1, 124/24; chodalatost (1) = 120/18
csodálkozik (??) i 1. 'ámul' – admirari'; 2. (?) 'különösnek tart' – admirari
1. 89/11: Myndenek chodalkoznak vala az ev nagÿ alhatatossagan: Admirantes itaque omnes eius constantiam;
?? 2. 167/7: ·Jstvan kÿralÿ kedeg mynd ev tellÿes vduaraval evzve kenyerevl vala ez zegen leanÿon es chodalkozÿk vala azrol hog ev kevlemb kevlemb nyelveken zolna: rege Stephano, ... et paene tota curia ipsius regis compatientibus patienti et de diversitate idiomatum admirantibus vehementer
♦ chudalkozeek (1) = 110/17; chodalkozÿk vala (1) = 167/7; chudalkozÿk vala (1) = 56/7; chodalkoznak vala (1) = 89/11; chudalkoznak vala (1) = 26/17; chudalkozvan (1) = 101/15
csókol – osculor
meg~ (2): 12/12: Nagy cetevrtekre iutuan kedeg meg mossa vala az sororok labaÿt nagy alazatossaggal ... es meg chokolÿa vala: in cena Domini lavabat pedes sororum dicti monasterii ... cum magna humilitate, osculando pedes ipsarum
♦ meg chokolÿa vala (1) = 12/12; meg chokolvan (1) = 160/16
csókolgat (1) i – osculabar (praet. imp.)
6/25: tahat vronk iesus cristusnak fezevletinek evt sebeÿnek heleÿt gyakorta nagy beuen ev kevn hullatasaual meg evtevzuen · ev zaÿaual meg chokolgatÿa vala: tunc imaginibus prius Domini nostri crucifixi, cuius quinque vulnerum loca perfusis saepius hora lacrimis deosculabatur (variáns: ore deosculabatur)
♦ meg chokolgatÿa vala (1) = 6/25
csonka (2) mn
fn.-ként: 186/5: zent margÿt azzon · bela kÿralnak leanÿa · hog kÿ tezen nagÿsok chodakat · chonkakat es santakat meg gÿogeht · vakok<at>hnak zemet ad: habetis ... Sanctam Margaretham, filiam Belae regis, quae facit multa miracula, manus aperit et pedes, et gambas elongat, et facit oculos
♦ chonkakat (1) = 186/5; chonkaknak (1) = 143/22
csont (1) fn – os
63/10: mykoron zent margÿt azzon az fevldrevl fel kevlt volna · ev jmadsagabol · zent margyt azzonnak ev vallanak chongÿa ky mene ev helebevl: dum dicta virgo Margaretha stetisset in oratione attenta, os suum spallae suae exivit de loco
♦ chongÿa (1) = 63/10
csuklás (1) fn 'fel-felzokogás' – singultus
8/15: Mert gÿakorta az ev jmadsagaban · Az ev zuunek keserev nyevgese fazkodasa · es soklasa kevzevt ... olÿha nemÿkeppen ev maganak kevwele ragattatot: frequenter enim inter amaros cordis gemitus et singultus ... quasi quodammodo extra se rapta lacrimosas rumpebat in voces
♦ soklasa (1) = 8/15
csúszik (3) i – se trahere
195/17: es az koporsohoz evnen maga chuzna: vö. et trahebam me sic
♦ chuzna (1) = 195/17; chuzva (1) = 195/23; chuzvan (1) = 196/9
csütörtök fn (2) – dies Iovis
41/8: mynden hetben · chetevrtektel fogua vasarnapÿg myndenkoron ciliciomot visel vala: portabat cilicium ... per quamlibet septimanam a die Iovis usque ad diem Dominicam.
nagy~ (1) – cena Domini: 11/23: Nagy cetevrtekre iutuan kedeg meg mossa vala az sororok labaÿt: in cena Domini lavabat pedes sororum dicti monasterii
♦ chetevrtektel (1) = 41/8
♦ Nagy cetevrtekre (1) = 11/23